Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/plugins/system/vvisit_counter.php on line 62

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/plugins/system/vvisit_counter.php on line 95
Экспортын татвар эдийн засгийг эмчилнэ


Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 198
Нүүр

Warning: strtotime() [function.strtotime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 56

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 198

Экспортын татвар эдийн засгийг эмчилнэ

Print PDF

Манай улсын уул уурхайн салбараас олборлож буй бүтээгдэхүүн бараг бүхэлдээ гаалийн татваргүй хил давж байгаа гэж хэлж болно.Монголын ашигт малтмалын экспортыг энэ онд нүүрс өнгөлж байна. Харин дотоодод үйлдвэрлэсэн арьсан цүнх, гутал, ноолууран бүтээгдэхүүнд Ази, Европын зах зээлийн аль аль нь ашигт малтмал шиг нээлттэй биш. Манай экспорт сүүлийн жилүүдэд тоон утгаараа хурдацтай өсөж байгаа хэдий ч чанарын хувьд төдийлөн ахиц дэвшил харагдахгүй байгааг мэргэжилтнүүд учирладаг.

Тухайлбал, уул уурхайн бүтээгдэхүүнээс нүүрс, зэс, төмрийн хүдэр, жонш гээд тодорхой тооны металлын экспортын харгуй тодхон зурайх ажээ. Монгол Улсын нийт экспортыг аваад үзэхээр эрдэс баялгийн бүтээгдэхүүн бараг 80 хувийг эзлэх болсон. Гадаад худалдааны баланс уул уурхайн түүхий эдээр хэт төрөлжиж байгаа нь сайн хэрэг ч түгшүүртэй гэдгийг Монголбанкны Төлбөрийн тэнцлийн статистик, судалгааны хэлтсийн дарга С.Болд хэлсэн.

Ийн уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт гэрлийн хурдаар өсөж байгаад баярлаад суугаад байж  таарахгүй. Учир нь, ашигт малтмалын гадагшаах урсгалыг өнгөлөх болсон нүүрс л гэхэд нийт экспортын 40 хувьд хүрч байх жишээтэй. Гэтэл экспортод жин дарж буй уул уурхайн гол нэрийн бараа, бүтээгдэхүүнд гаалийн татвар байхгүй байна. Эсвэл нүүрс, зэсийн баяжмал, төмрийн хүдэр гээд дэлхийд тоогдсон эрдсүүд Монголд  арвин нөөцтэй учраас экспортын татвар хэрэггүй юм уу? Эрэлт үүсэхээр нийлүүлэлт хомсдож, үнэ өсдөг. Харин зэс, нүүрс, төмрийн хүдэр эх нутагтаа ийм хямдхан, үнэ цэнэгүй баялаг аж. Гэтэл баялагтай орнууд гадагшаа гаргадаг бараа бүтээгдэхүүндээ экспортын татвар гэж эдийн засгийн том хөшүүрэг хэрэглэдэг. Тэрхүү экспортын татвар нь эх орондоо ахиу орлого авчраад зогсохгүй импортлогчдыг шаардлагатай үед сүрдүүлж бас айлгаж болдог “илд бамбай” нь юм.

Хойд хөрш өнгөрсөн хавар нефтийн бүтээгдэхүүний экспортоо гэнэт зогсоож, шатахуун импортлогч орнуудыг тэвдүүлсэн. Үүнд манайх бэлэн байгаагүй. Цочирдсон, бүр хүнд цохилтод орсон. Ийнхүү тэвдэж, төөрөлдөж суухдаа нүүрсээ нэрээд шингэн түлш үйлдвэрлэх боломж, бололцоог гэнэт л эрж хайсан.

Байгалийн баялгаа татваргүй экспортолсоор байх уу, Монгол Улс. Тэгсэн мөртлөө улсын төсөв нь алдагдалтай, дэд бүтцийн салбар нь ядруухан, иргэдийнх нь амьдрал тарчигхан, инфляци өндөр, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүн үнэтэй.

Ноолуур мэтийн зарим экспортын барааныхаа гаалийн тарифаа тэглэсэн нь бодит амьдралд нийцэхгүй гэдэг нь харагдаад удлаа. Хөрөнгө оруулагчдын Монголд үйл ажиллагаа явуулах сонирхлыг экспортын татваргүй орчин нь илүү татдаг байж ч болох.

Экспортын  ашигт малтмалаа ямар ч татваргүй хил давуулчихдаг хэрэг үү гэсэн асуултын хариуг олохыг хичээлээ. Гаалийн ерөнхий газраас гаргасан тоон мэдээлэл дотроос уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортын хураамжаар улсын төсөвт 40 гаруй тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн байхыг олж үзэв. Нүүрсний нэг тонн тутмаас 1500 төгрөгийн, бусад уул уурхайн бүтээгдэхүүний тонн тутмаас 1000 төгрөгийн хураамж авдаг журмаар дээрх хэмжээний мөнгийг улсад төвлөрүүлжээ. Эндээс эх орныхоо баялгийг үнэхээрийн харамлах, харамсах сэтгэл төрснийг нуух юун. Монголын ашигт малтмал бараг зүгээр шахуу л хил давж байна шүү дээ.

ОХУ шиг нефтийн бүтээгдэхүүнийхээ экспортын татварыг байнга нэмдэг биш юмаа гэхэд зарим бүтээгдэхүүний экспортын татварыг сайн нэмээд өгөхөд буруу нь юу байна вэ. Манайх ДХБ-ын гишүүний хувьд бусад оронтой хийх худалдаандаа уян хатан хандах, экспортоо дэмжих гэх мэтчилэн экспортын татварыг хэн нэгний санал санаачилгаар ч юм уу, дур зоргоороо нэмж болохгүй гэрээ байдаг л даа. Сангийн яам болон бусад холбогдох байгууллагынхан дээрх шалтгааныг учирлах нь бий.

Гэхдээ нүүрс мэтийн дэлхийд эрэлт хэрэгцээ ихтэй бүтээгдэхүүндээ өнөөдрийнх шиг арай ч нэг тонн тутмаас 1500 төгрөгийн хураамж  аваад сууж таарахгүй. Албаныхны хэлж байгаачлан уул уурхайн бүтээгдэхүүнээс олж байгаа хэдэн “ногоон”-доо сэтгэл цадаад суумааргүй байна. Учир нь, манайх уул уурхайн бүтээгдэхүүнээ өмнөхөөс их хэмжээгээр экспортолж байгаа боловч түүхий эдийн зориулалтаар дэлхийн зах зээлийн ханшаас хамаагүй хямд үнээр гаргадаг.

Гэтэл ард нь байгаль экологи нөхөн сэргээлт  дээд зэргээр хийгээд ч эргэж анх байсан шигээ эрүүл, үзэсгэлэнт төрхөндөө хэзээ ч орохгүйгээр сүйдэж байгаа шүү дээ. За нөхөн сэргээлтийн асуудлыг бүр орхиё гэхэд ашигт малтмалын хураамж  авсан нэр зүүж байгаа үйл ажиллагаагаа арай чангатгаж, татвар болгож 40 тэрбум биш, 400 тэрбумыг олдог болъё л доо. Төсвийн орлого нэмэгдэхэд дургүй улс орон гэж байхгүй шүү дээ. Улсад тийм их  татварын орлого онцын хэрэггүй юм бол шууд л Нийслэлийнхээ зам харгуйг засах, хог шороог цэвэрлэх  бүтээн байгуулалтын ажилд зарцуулбал бодит үр дүн харагдаад сайхан л байна байх. Адаглаад л нийслэлчүүд маань хоёр хөршийнхөө иргэдийн адил сайхан замаар давхиж, хог шороогүй цэмбийсэн хотод амьдарч үзмээр байна шүү дээ. Тэгвэл ядаж л “Уул уурхайн орлого нэмэгдэхэд хотын замыг ийм гоё болгож, хоггүй болгосон юм” хэмээн өөр хоорондоо болон үр хойчдоо бахархан ярих нэг ч гэсэн юмтай байя л даа.

Ажил хариуцсан албаны хүмүүс бүгдээрээ уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортын татварт дургүй юу гэвэл, үгүй. Тухайлбал, Гаалийн ерөнхий газрынханд зөв санал, санаачилга гаргасанд нь талархах хэрэгтэй байх. Тус байгууллагын холбогдох хүмүүс зарим бүтээгдэхүүнд экспортын татвар тавих тухай хуулийн төсөл боловсруулж, Сангийн яаманд хүргэсэн боловч харамсалтай нь дэмжигдээгүй байна. Уг нь бол  Сангийн сайдаар ахлуулсан Гаалийн тарифын зөвлөл экспортын татвартай болох асуудлыг  хэлэлцэж,  Засгийн газар, УИХ-д хуулийн төслийг өргөн барих бүрэн эрх, үүрэгтэй юм билээ.

Гаалийн ерөнхий газраас  боловсруулж холбогдох байгууллагуудад хэдэн сарын өмнө хүргэсэн “Зарим бараанд экспортын гаалийн ялгавартай тариф тогтоох тухай хуулийн төслийн үзэл баримтлал”-д  экспортын гаалийн тарифыг ерөнхийд нь “0” байлгаж, стратегийн ач холбогдол бүхий зарим бараанд экспортын татвар тогтоох. Өөрөөр хэлбэл, дээрх хуульд ямааны боловсруулаагүй ноолуур, модон бэлдэцийг нэмэх.  

Түүнчлэн маш бага үнээр гадагш гарч байгаа мөртлөө Монгол Улсын нийт  экспортын тал шахам хувийг эзэлж байгаа уул уурхайн эрдэс бүтээгдэхүүнд экспортын гаалийн ялгавартай тарифыг татвараас зайлсхийх боломжгүй байдлаар тогтоох шаардлагатай байна” гэжээ. Дээрх  төслийг Сангийн яаманд нэг биш удаа хүргүүлсэн ч дэмжигддэггүй байна.

Сангийн яамны Төсвийн бодлогын газрын Орлогын хэлтсийн дарга Ж.Ганбатаас энэ талаар лавлахад, “Манайх Дэлхийн худалдааны байгууллагатай байгуулсан гэрээгээ мөрдөх ёстой. Ер нь татварын реформ хийж, үүгээрээ дамжуулан экспортын татвартай болох шаардлага бол бий. Уурхайгаас түүхий нүүрс зөөхөд тийм ч их өндөр зардал гарахгүй шүү дээ. Тиймээс энэ оны төсвийн орлогыг бүрдүүлэхээр нүүрсэнд татвар тогтоох санал оруулсан боловч батлаагүй. Экспортын татвар бол эдийн засгаа дэмжих маш том тулгуур” хэмээн хэлсэн.

Экспортын гаалийн албан татвар бүхий барааны жагсаалтыг дор хүснэгтээр сонирхууллаа. Тэмээний боловсруулаагүй эр, эм ноос, ямаа, ишигний боловсруулаагүй арьс, бөөрөнхий мод, гуалин гэх мэт 4-5-хан  тооны түүхий эдийн экспортод татвар ногдуулдаг байгаа. Өөр нэг жишээ татахад  экспортын татварын бодлогоор өөд нь татаж, өндөр амжилт гаргаж болох салбарт мал аж ахуй, тэр дундаа ноос,  ноолуурын үйлдвэрлэл орох учиртай. Монгол ноолуур дэлхийн брэнд болоход тун ойрхон байгаа. Тэгвэл уг  бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээлийг тэлэх, тогтвортой болгох бодлогод мөн л түүхий эдийн экспортын татвар сайн нөлөөтэй нь дамжиггүй.

Экспортын татвар тавьснаар  дэлхийд чанараараа гайхуулдаг ноолуураа зөвхөн урд хөршдөө түүхийгээр нь нийлүүлээд байх биш, өндөр чанартай, өрсөлдөх чадвар сайтай үндэсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд анхаарах шаардлага бий. Дээрх экспортын татвар ногдуулдаг гарын таван хуруунд багтахаар түүхий эдийн дотор ноолуур байхгүй байгаа. Манайх 2008 онд боловсруулаагүй ноолуурын экспортын татвар болох 4000 төгрөгийг УИХ-ын шийдвэрээр тэглэсэн билээ. Дэлхийн зах зээл дээр ноолуурын үнэ унасантай холбоотой малчдын орлогыг нэмэгдүүлэх зорилгоор гаргасан дээрх төрийн түшээдийн шийдвэр нь дэмжлэг гэхээсээ илүүтэй сонгуулийн шоу байсныг хүмүүс мартаагүй л байх. Бодлогогүй шийдвэрийн  балгаар дотоодын зах зээлээс  бэлтгэсэн нийт ноолуурын бараг 80 хувь нь урд хөрш рүү урссаар. Эцэст нь үндэсний үйлдвэрүүд түүхийн эдийн хомсдолд орж, захиалгат бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэхийн тулд Хятадаас ноолууран утас худалдан авахад хүрсэн. Хэрвээ төр, засгаас  ноолуурын экспортын татварыг тэглэх биш, арай өөр эдийн засгийн  хөшүүрэг хэрэглэсэн бол ямаагаар баян Монголын үндэсний үйлдвэрийнхэн өрсөлдөгчийнхөө өмнө арай ч тэгж муухай царайлахгүй байх байсан биз. Бохир болон угаасан ноолуурт экспортын татвартай болсноор улсын төсөвт жилд 10 гаруй тэрбум төгрөгийн орлого сул орж ирэх боломжтойг УИХ-ын гишүүн, Монголын ноос ноолуурын холбооны тэргүүн Д.Ганхуяг тэмдэглэсэн юм. Тэрбээр ноолууранд экспортын татвар тавих, хуучин экспортын татварыг ч сэргээх талаар ярьсан.  

Өөрөөр хэлбэл, уул уурхайн бүтээгдэхүүн болон  мал аж ахуйн гаралтай экспортод ахиу жин дардаг  түүхий эдийн хувьд татвартай болгох нь чухал байна гэдгийг мэргэжилтнүүд ярьж байна. Эцсийн бүтээгдэхүүний экспортын хувьд  гадагшаах урсгалыг нь төрийн бодлогоор дэмжих нь мэдээж.

Монголын баялгийг бас онцлогыг илэрхийлэх түүхий эдийн экспортод татварын чанга бодлого явуулах нь  нүүрсний ч бай, ноолуурын ч бай салбарын өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлж, улмаар аж үйлдвэр, ажил эрхлэлтэд ч сайн нөлөөтэй байх билээ. Нөгөө  талаасаа Манай нүүрс, ноолуурын экспортын  ганц зах зээлийн хэт хамаарлыг хязгаарлахад ч тустай байх болов уу. Нэг үгээр хэлбэл, экспортын татвар эдийн засгийг эмчилнэ.

 

Сурталчилгаа

Арматур зарна Утас 70104863

  • Хаанбанк

  • Голомтбанк

Нийт хандалт


Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/modules/mod_vvisit_counter/helper.php on line 56

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/modules/mod_vvisit_counter/helper.php on line 57

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/modules/mod_vvisit_counter/helper.php on line 58

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/modules/mod_vvisit_counter/helper.php on line 59

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/modules/mod_vvisit_counter/helper.php on line 60

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/mininmrw/public_html/modules/mod_vvisit_counter/helper.php on line 63
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterӨнөөдөр126
mod_vvisit_counterӨчигдөр299
mod_vvisit_counter7 хоног126
mod_vvisit_counterЭнэ сар6768
mod_vvisit_counterНийт327480